Tag Archives: Teulings

De rampzalige gevolgen van het ECB-rentebeleid  

Deze post is een reactie op een column van Coen Teulings, die recentelijk in het FD verscheen. Teulings concludeert dat het ECB-rentebeleid van Draghi de juiste keuze was, ondanks de beschuldigingen vanuit de financiële pers, dat het om diefstal zou gaan. In het slot van zijn betoog volgt een niet onderbouwde gevolgtrekking dat zulke kritiek de weg vrij zou maken voor gevaarlijke ideeën als een uittocht uit de Europese Unie. 

Echter het tegenovergestelde is het geval: het door Draghi gevoerde ECB-rentebeleid heeft een desastreuze invloed gehad op de economische situatie van de Euro zone in algemeen en voor Nederland in het bijzonder. Sinds de invoering van een rentebeleid gebaseerd op een rente rond de 0-lijn, met een daaraan gekoppeld beleid van ongelimiteerde creatie van euro’s om schulden op te kopen (quantitave easing of QE) zijn de resultaten daarvan zodanig dat de EU burgers in een onzekere situatie zijn beland.

Waar het gaat om de ontwikkeling van inkomen versus de kosten van levensonderhoud, de mogelijkheden om een zinvol en economisch rendabel lange termijnbeleid te voeren (low time preference), al dan niet uitbesteed aan instanties als pensioenfondsen.

Doordat de rente op spaargelden door het ECB-beleid tot nihil is gedaald, heeft dit de praktische consequentie dat het traditionele sparen een zinloze aangelegenheid is geworden. Het niveau van de inflatie ligt hoger dan de renteopbrengsten waardoor ingeteerd wordt op het gespaarde vermogen en doelloos op een bankrekening wordt geparkeerd. De psychologische consequenties voor hardwerkende en goedwillende burgers zijn nog dramatischer dan de financiële. Om het vermogen in ieder geval de inflatie en belasting op vermogen te verslaan, dient gekozen te worden voor risicovollere en speculatievere methoden zoals het beleggen op de aandelen- of obligatiemarkt. Dat heeft stress tot gevolg, omdat niet meer kan worden uitgegaan van een relatief voorspelbaar rendement zoals bij een spaarrekening het geval was. Ook indien men de zorg voor later uitbesteed heeft bij pensioenfondsen, dan neemt de zorg toe in hoeverre de afdrachten in een verder weg gelegen toekomst nog zullen leiden tot een pensioenuitkering of dat het geld in een zwart gat werd gestort.

Voor velen echter is het zelf sparen geen eens meer een optie en wordt geld direct consumptief besteed, hetgeen ook exact één van de achterliggende doelen is van het rentebeleid: een continue stroom van consumptie en een drang naar economische groei om de groei. Er groeit een generatie jongeren op die het begrip van sparen niet eens meer kent: er is alleen nog maar de korte termijn zucht naar consumeren die resteert. Het besteedbaar inkomen van de Nederlanders is in de afgelopen decennia nauwelijks toegenomen, ondanks de economische groei (vanaf 2012).

Ontwikkeling besteedbaar inkomen

Economische groei vanaf 1999

Door een slim systeem van hoe de geprinte euro’s door het systeem vloeien is er een kleine elite die optimaal van deze kunstmatig opgepompte economie profiteert. De grote massa heeft een onzeker en instabiel inkomen en wordt in steeds grotere mate afhankelijk van de overheid gelet op de onmogelijkheid om zelfstandig een lange termijn planning te organiseren . 

Door het ECB-rentebeleid neemt ook de druk op de woningmarkt steeds verder toe. De hypotheekrente is weliswaar extreem laag, maar de prijs van woningen stijgt.

Naast de eerder genoemde vlucht in beleggingsproducten is een ander effect dat alternatieven gezocht worden voor het ontbreken van spaarrente en dat uit zich in het beleggen op de woningmarkt. En dat gebeurt in toenemende mate door mensen en organisaties van buiten de EU. Er dreigt een schisma tussen generaties: de ouderen, die nog ‘in de goede tijd’ ingestapt zijn versus de jongeren die nu met onbetaalbare prijzen voor woningen of  onbetaalbare huren van de speculanten en investeerders worden geconfronteerd.

Zal de rente nog lange tijd laag blijven, zoals Teuling betoogt? Mogelijk, maar QE (waar het rentebeleid een belangrijk ingredient van is) is als een medicijn dat aan een patient toegediend wordt, maar waarvan de werking op zeker moment niet meer aan zal slaan. Het natuurlijk systeem van de patient zal immuniteit opbouwen tegen kunstmatige stimuli. Zo zal het met QE uiteindelijk ook vergaan: de financiële en geestelijke druk op de burger wordt te groot, een ontwikkeling die momenteel al gaande is. In Frankrijk manifesteert de frustratie van de bevolking zich al zichtbaar op straat. Teulings geeft aan dat door een steeds groter aanbod van kapitaal vanuit de hoek van pensioenen de reële rente onder druk komt te staan. Maar dat grotere aanbod van kapitaal wordt toch echt veroorzaakt door de onweerstaanbare en onuitputtelijke zucht naar het printen van euro’s die uiteindelijk in de reële economie belanden en dan nergens anders voor geschikt blijken, dan deze direct consumptief te verteren.

Om de EU situatie met die van Japan te vergelijken is niet meer dan een gotspe omdat de EU de absolute tegenpool is van Japan: de sociale cohesie en geslotenheid van Japan, versus de verdeeldheid, onderlinge argwaan en open grenzen beleid binnen de EU. De uniformiteit en gelijkmatige economische spreiding versus de onbalans in productie en inkomen van Noord-Europa en de magere economische prestaties en bestuurlijke corruptie in het Zuiden en Oosten van de EU. 

Ja, het ECB-rentebeleid ís een bron van ellende waarvan de gevolgen in Nederland steeds zichtbaarder en voelbaarder worden. Voor de burgers in Nederland leidt het al tot steeds hogere kosten op gebied van elementaire uitgaven als de kosten voor huisvesting. De toekomst is onzeker en burgers verworden tot instant consumenten die een steeds grotere afhankelijkheid van de goedwillendheid van de overheid krijgen.

Omdat niemand binnen de ECB een vermoeden heeft óf en wanneer rente kan stijgen, zijn er weinig andere scenario’s denkbaar dat dit tot steeds grotere spanningen in Nederland gaat leiden. Op termijn resteert voor Nederland geen andere keuze dan de Eurozone te verlaten en onze economie op eigen kracht te herbouwen en vrijhandelszones met onze belangrijkste handelspartners te sluiten. Dat zal zeker een schok geven door onze verwevenheid met allerlei EU regelingen en wetgeving geven. Eerst zal er een periode van economische teruggang zijn. Maar het gevoel van eigenwaarde, identiteit, soevereiniteit en vertrouwen in een zekerder economische toekomst zullen het uiteindelijk winnen. Winnen van een eindeloos en uitzichtloos creëren en rondpompen van een waardeloze munt die  een kunstmatig opgeblazen economie ondersteunt, waarbinnen de burgers met een steeds lagere levensstandaard worden geconfronteerd.